अहिले देश अत्यन्तै गम्भीर राजनीतिक संक्रमण र संकटमा अग्रगमन वा यथास्थिति वा पश्चगमन जस्ता प्रश्नको निर्णायक मोडमा उभिएको छ । मुलुकमा सदियौँदेखि जरा गाडेर रहेका असमानता, अन्याय, भ्रष्टाचार, विभेद र पितृसत्तात्मक सोच चिन्तनको जाललाई भत्काउँने उदेश्यले जेन–जी आन्दोलन विकास र समृद्धि सहितको नयाँ नेपालको संकल्प गर्दै नेतृत्वलाई मार्गनिर्देशन गर्न ऐतिहासिक दायित्वसमेत आम नागरिक र नयाँ नेतृत्वलाई हस्तान्तरण गरेको छ । २०८२ भदौ २३–२४ गते भएको यस आन्दोलनमा ७२ भन्दा बढी निर्दोष नागरिकले आफ्नो अमूल्य जीवन गुमाउनु पर्‍यो, सयौँ घाइते भए, सम्पत्ति नष्ट भयो, तर यो बलिदान व्यर्थ जान हुदैन र जानदिइनेछैन । आन्दोलनले पुराना र थोत्रा गलेका नेतृत्व भ्रष्टाचारमा चुर्लुम्म डुबेको केपी ओली नेतृत्वको सरकारलाई राजिनामा दिन बाध्य मात्रै हैन देशमा नयाँ राजनीतिक अध्यायको सुरुवात गराएको छ l

पितृसत्तात्मक राज्यको क्रमभंगता गरेर देशमा प्रथमतः महिला प्रधानमन्त्री देशले नयाँ नेतृत्व पाएको छ । तर मुलुकको संकट केवल सरकार बदल्ने र नेतृत्व फेर्नेमा मात्र सिमित हुनुहुँदैन । देशको आवश्यकता र आन्दोलनको माग मुल कुरा हुन ,वर्तमान देशको परिस्थिति र समस्याको समाधानको विषय प्रमुख हुन यसका निमित्त अन्तरिम सरकारले गर्नुपर्ने केही आधारभूत कदमहरू राख्न चाहान्छु ।

१. जेन–जी आन्दोलनमा निर्दोष नेपालीको हत्या गर्ने हत्याराहरूमाथि तत्काल कारबाही हुनुपर्छ ।

२. आन्दोलनकै क्रममा सार्वजनिक तथा निजी सम्पत्तिमा तोडफोड र आगजनी गर्नेहरूमाथि निष्पक्ष छानबिन र कानूनी प्रक्रिया अगाडि बढाउनुपर्छ ।

३. विघटित संसदलाई पुनर्जीवित गर्ने भ्रष्ट र पुराना दलहरूको प्रयासलाई रोक्दै जनताको म्यान्डेटलाई सम्मान र पुर्ण कार्यनयन गर्नुपर्छ ।

४. सबैप्रकारका भ्रष्टाचारविरुद्ध शून्य सहनशीलताको नीति तत्काल लागू हुनुपर्छ ।

५. तोकिएको आम निर्वाचनमार्फत समानुपातिक समावेशी सिद्धान्तमा आधारित इमानदार, जनमुखी र नयाँ पुस्ताको नेतृत्व चयनको ढोका खोलिनुपर्छ ।

६. सदियौंदेखि जकडिएर रहेको जातीय, धार्मिक र लैंगिक विभेदको पूर्ण अन्त्य गरिनुपर्छ ।

७. विदेशमा रहेका नेपाली नागरिकलाई समेत भोटाधिकार सुनिश्चित गर्नुपर्छ ।

सम्माननिय राष्ट्रपतिद्वारा जेन-जी आन्दोलन लाई अत्यन्तै सहज सरल र संवेदनशीलता अपनाएर संबिधानको रक्षा गर्दै सरकारविहीन अवस्थामा मुलुक गम्भीर दुर्घटना बाट रोक्नुभो अत्यन्तै सम्मान योग्य छ यदी राष्ट्रपतिले त्यो संयमता अपनाउनु भएको थिएन भने मुलुक अझै दुर्घटनामा पर्न सक्थ्यो । तर, संवैधानिक जिम्मेवारी वहन गर्दै सम्माननीय राष्ट्रपति श्री रामचन्द्र पौडेलले खेलेको भूमिकाले मुलुकलाई अस्थिरता र पछाडि फर्किने अवस्थाबाट बचाएको छ । संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र, धर्मनिरपेक्षता, समावेशिता र समानुपातिकता जस्ता ऐतिहासिक उपलब्धिहरूको रक्षा गर्न उहाँको योगदानप्रति हामी आम नागरिक र राजनीतिक दल सबैले आभार प्रकट गरेर अब देशलाई असल मार्गमा लैजानु पर्छ । विश्वका राजनीतिक घटनाक्रमलाई नियाल्दा कुनैपनि विद्रोह वा आन्दोलन पश्चात नयाँ सरकार गठन हुनु स्वाभाविक प्रक्रिया हो कति मुलुक पश्चगमनतिर पुगेका छ्न ।

नेपालमा पनि जेन–जी आन्दोलनकै जगमा सम्मानिय रास्ट्रपति ज्युले अभिभावकत्वको अधिकार सहित संबैधानिक नयाँ सरकार बनेको हो । आन्दोलनको मागअनुसारै प्रधानमन्त्री नियुक्ति भएको र उहाँको सिफारिसमा संसद विघटन भयो । यसले जनताले सडकमा देखाएको शक्ति र बलिदानलाई संस्थागत गरेको छ । यसलाई राजनीति दलहरूले ससम्मान स्वुकार गरेर अगाडि बढ्नु बुद्धिमानी  हुन्छ । पुराना दलहरूको आपत्ति र जनताको म्यान्डेट भ्रष्टाचारमा लिप्त राजनीतिक दल र तिनका मतियारहरूले राजनीति र देशको नेतृत्वको क्रमभंगता गरेर नयाँ नेतृत्व देशमा आउनु लाई संसद विघटनको बहानामा विरोध गर्नु अस्वाभाविक होइन । किनकि संसद जीवित रहेमा उनीहरूले भ्रष्टाचार निरन्तर दिएर अकुत सम्पत्ति थुपारेर देशलाइ रित्याउथे त्यही कारण , आन्दोलनबाट प्राप्त जनम्यान्डेट संसद विघटन र नयाँ जनादेशलाई उनको अस्वीकार्य हो । अब कि गर कि मर भनेझैं भएको छ तिनलाई , जनताको बलिदानबाट आएको परिवर्तनको अपमान गर्न कसैलाई अनुमति दिन सकिन्न म तिनीहरु पार्टी र तिनका नेतालाई भन्दछु अब फेरि तिनै विगतका गल्ती दोहोर्याउने चेस्ठा नगरेस फेरि जेन-जी समू हले अर्को आन्दोलन गर्नुपर्यो निकै संकट आउनेछ त्यो समय तपाईं र तपाईंको पार्टी नरहन सक्छ । पहिलो महिला प्रधानमन्त्री र आशा देशलाई जेन–जी आन्दोलनले ऐतिहासिक उपलब्धिसहित नेपालमा महिला पहिलो प्रधानमन्त्री दिलाएको छ l  नेपालले पहिलो पटक महिला प्रधानमन्त्री पाएको छौ । पूर्वप्रधानन्यायाधीशको रुपमा सुशासन, न्याय र भ्रष्टाचारविरुद्ध अडान राख्ने सुशीला कार्कीलाई नेतृत्वमा देख्नु यो मुलुकका लागि गौरवको विषय हो । उहाँले न्यायालयदेखि राज्यको उच्च पदसम्मको प्रत्यक्ष अनुभव बोकेकी छिन् । यही घडीमा प्रधानमन्त्री सुशीलाले उहाँको सुशील नेतृत्व मुलुकलाई संकट समाधान र समृद्धितर्फ अघि बढाउने शक्ति बन्नेछ भन्ने विश्वास गर्न सकिन्छ । मेरो व्यक्तिगत अनुभव र संकल्प म विगत ३५ वर्षदेखि सामाजिक, धार्मिक र जातीय उत्पीडनविरुद्ध अर्ध–भूगर्भ संघर्षदेखि लिएर बिद्रोहीदलको नेतृत्व गर्दै सरकार संग शान्तिवार्ताको संयोजन गर्दै शान्तिपूर्ण राजनीति अवतरण अनुभव लिएको छु । त्यसपछि विकास प्रेमी पुर्वप्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईदेखि मधेस आन्दोलनका नेता उपेन्द्र यादव, जनजाति आन्दोलनका अग्रज अशोक कुमार राईसम्म सँग मिलेर काम गरेको अनुभव छ ।

यी यात्राले मलाई एउटा कुरा सिकायो l  यो देशलाई सुन्दर, समृद्ध र न्यायपूर्ण बनाउन सकिन्छ । यहि हिम्मत राखेर अब उत्पीडित समुदायको नेतृत्वमा वैकल्पिक राजनीतिक शक्ति निर्माण गरेर असल, इमानदार र पारदर्शी नेतृत्व दिने समय आएको छ । यही संकल्पसहित म संयुक्त नागरिक पार्टीमार्फत देशलाई नेतृत्व गर्ने दृढ प्रतिज्ञा गरेको छु । देशको नयाँ अध्याय सुरु भएको छ, हामी संयुक्त नागरिक पार्टीले यस ऐतिहासिक क्षणमा  पटकपटक भनेका छौ र निरन्तर भनिरहनेछौं जेनजी आन्दोलनका उपलब्धि र हाम्रा मागहरू स्पष्ट राखेका छौ । १. जेन–जी आन्दोलनमा राज्य शक्तिको दुरुपयोग गरी निर्दोष ७२ भन्दा बढी नागरिकको हत्या गर्ने हत्यारामाथि तत्काल कारबाही होस् ।

२. आन्दोलनकै क्रममा व्यक्तित वा राज्यको सार्वजनिक सम्पत्तिमा तोडफोड र आगजनी गर्नेहरूमाथि छानबिन गरी कानूनी कारबाही गरियोस् ।

३. विघटित संसदलाई पुनर्जीवित गर्ने प्रयासलाई राजनीति दलको षडयन्त्र अस्वीकार गर्दै भ्रष्ट दलका नेतृत्वलाई कानूनी कठघरामा उभ्याइयोस् ।

४. सम्पूर्ण भ्रष्टाचारी र तिनका संरक्षकहरूमाथि शून्य सहनशीलताको नीति अपनाई कडा सजायको व्यवस्था होस् ।

५. आम निर्वाचनमार्फत असल, इमानदार, जनमुखी र नयाँ पुस्ताको नेतृत्व चयनको बाटो खोलियोस् ।

देशमालाई अग्रगामी बाटोको तय : देशका आम सचेत नागरिक हामी सबैले एउटा ऐतिहासिक अवसर पाएका छौं, त्यो हो पुराना हठी र नवसामन्ती नेतृत्वको युग समाप्त गरेर असल, पारदर्शी, जनसेवामा समर्पित नयाँ पुस्ताको नेतृत्व निर्माण गर्ने । यही नेतृत्वले मुलुकको पुनर्निर्माण, सुशासन, धार्मिक स्वतन्त्रता, सामाजिक न्याय, समानुपातिक समावेशिता र भ्रष्टाचारविरुद्धको शून्य सहनशीलतालाई संस्थागत गर्नेछ । शहीदहरूको बलिदानप्रति सच्चा श्रद्धाञ्जली त्यतिबेला हुनेछ जब हामी नयाँ नेपाल निर्माणको सपना साकार पार्छौं । त्यसैले सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ–दिदीबहिनी, अग्रगामी दलहरू, सचेत नागरिक समाज र आम युवाहरूलाई म र मेरो नेतृत्व रहेको संयुक्त नागरिक पार्टी आह्वान गर्दछौं कि,आगामी आम निर्वाचनलाई राष्ट्र पुनर्निर्माणको अग्रगामी आन्दोलन र अवसरका रूपमा लिनुपर्दछ । यस कठिन घडीमा सम्माननिय प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले आफ्नो सुशील नेतृत्व बाट मुलुकलाई स्थायी शान्ति, सुशासन र समृद्धिको बाटोमा अघि बढाउन ऐतिहासिक जिम्मेवारी आएको छ यसलाई पुर्ण रूपमा उदाहरण र सफलता मिलोस भन्ने दृढ विश्वास गर्दै साथ सहयोग र समर्थन रहनेमा हामीको सबै प्रतिबद्धता छ र रहनुपर्छ भन्ने कुरा ध्यानाकर्षण गराउदछु ।  

स्मरणीय : लेखक  दलमर्दन कामी संयुक्त नागरिक पार्टीका अध्यक्ष  हुनुहुन्छ l